Często kończysz umowę pracowniczą poprzez zwykłe wypowiedzenie – okres ten wynosi od dwóch tygodni do trzech miesięcy. Czasami jednak nie masz wyboru ani nie chcesz go czekać: nowy pracodawca oczekuje, że zaczniesz pracować już teraz, przełożony przez trzy miesiące nie wypłaca Ci wynagrodzenia, a lekarz informuje o szkodliwym wpływie pracy na Twój stan zdrowia. Kodeks Pracy przewiduje specyficzne rozwiązania dla takich sytuacji. Każde z nich podlega innym warunkom i ma inne skutki dla Twoich finansów.
Ile trwa zwykłe wypowiedzenie
Zanim podejmiesz decyzję o szybszym zakończeniu współpracy, zastanów się nad tym, dlaczego faktycznie chcesz odejść. Długość okresu wypowiedzenia – zarówno dla umów o nieokreślonym czasie trwania, jak i tych z okresem – zależy od czasu zatrudnienia u konkretnego pracodawcy:
- za mniej niż pół roku zatrudnienia wymagany jest dwutygodniowy okres wypowiedzenia;
- gdy zatrudniasz się co najmniej przez sześć miesięcy, wynosi on jeden miesiąc;
- jeśli pracujesz od trzech lat lub dłużej, okres trwania to trzy miesiące.
Termin wypowiedzenia wyrażony w tygodniach upływa w sobotę, natomiast terminy miesięczne kończą się w dniu 30 lub 31 danego miesiąca. Jeśli złożysz wypowiedzenie 3 listopada z miesięczną podstawą okresu, pracować będziesz aż do końca roku – czyli do 31 grudnia, nie do 3 grudnia. Warto jednak pamiętać o tym, jak strategiczne może być wybranie odpowiedniego dnia dla złożenia wypowiedzenia – dzięki temu możesz zwiększyć czas swojej obecności w firmie nawet o kilkanaście dni.
Porozumienie stron
To najprostsza i jednocześnie najbardziej bezpieczna opcja. Umowa kończy się w dniu, na który umówisz się z pracodawcą. Może to być jutro, a nawet dziś. Nie musisz podawać powodu, a pracodawca nie musi się zgadzać.
W praktyce wygląda to następująco:
- porozmawiaj z przełożonym i wprost poinformuj go, od kiedy chciałbyś odejść oraz dlaczego zależy Ci na szybkiej rozwiązaniu umowy;
- zaproponuj przekazanie obowiązków, wykorzystanie zaległego urlopu lub dokończenie pilnego projektu w zamian za szybszy termin rozwiązania;
- złóż pisemny wniosek o rozwiązanie umowy na mocy porozumienia stron z konkretną datą.
Podpiszcie porozumienie na papierze, a każdy z Was zachowuje swój egzemplarz. Choć prawo nie wymaga formy pisemnej dla porozumienia, bez dokumentu trudno będzie potem udowodnić, na czym się umówiliście. Pamiętaj też o skutkach w urzędzie pracy. Wedługo Zielonej Linii po porozumieniu stron zasiłek dla bezrobotnych przysługuje dopiero po 90 dniach od rejestracji. Wyjątkiem są m.in. likwidacja lub upadłość pracodawcy, zmiana miejsca zamieszkania i zwolnienia z przyczyn dotyczących firmy. Jeśli od razu przechodzisz do nowej pracy, ten problem Cię nie dotyczy.
Gdy pracodawca odmawia porozumienia, możesz złożyć zwykłe wypowiedzenie i dalej negocjować. Firma może się zgodzić na wcześniejszy termin rozwiązania umowy w trakcie biegnącego wypowiedzenia, wtedy też podpisujecie porozumienie.
Rozwiązanie umowy z winy pracodawcy
Druga opcja to jednostronne rozwiązanie umowy przez Ciebie, bez zgody szefa. Opisuje go art. 55 Kodeksu pracy. Możesz z niego skorzystać w dwóch sytuacjach.
Pierwsza to orzeczenie lekarskie, które stwierdza szkodliwy wpływ pracy na Twoje zdrowie. Jeśli pracodawca w terminie wskazanym przez lekarza nie przeniesie Cię do innej pracy, odpowiedniej dla Twojego zdrowia i kwalifikacji, możesz odejść z dnia na dzień.
Druga to ciężkie naruszenie przez pracodawcę jego podstawowych obowiązków wobec Ciebie. Sądy najczęściej uznają za nie:
- uporczywe niewypłacanie wynagrodzenia albo wypłacanie go w części;
- brak przerw i odpoczynku dobowego, zmuszanie do pracy ponad normy;
- mobbing, dyskryminację, naruszanie godności pracownika;
- niezgłoszenie do ZUS i nieopłacanie składek;
- rażące łamanie zasad BHP.
W tym drugim przypadku przysługuje Ci odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Przy umowie na czas określony to pensja do końca umowy, ale nie więcej niż za okres wypowiedzenia. Takie rozwiązanie umowy ma też te same skutki, co wypowiedzenie przez pracodawcę. W praktyce oznacza to, że w urzędzie pracy nie tracisz prawa do zasiłku tak, jak przy odejściu z własnej woli.
Jak złożyć takie oświadczenie
Tu łatwo o błąd, który zamienia słuszną decyzję w kłopot. Oświadczenie musi spełniać kilka warunków:
- Składasz je na piśmie, z własnoręcznym podpisem albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Zwykły e-mail czy SMS to za mało.
- Podajesz konkretną przyczynę, np. „niewypłacenie wynagrodzenia za sierpień, wrzesień i październik 2026 r.". Ogólnik w rodzaju „naruszanie praw pracowniczych" nie wystarczy.
- Masz miesiąc od dnia, w którym dowiedziałeś się o naruszeniu. Przy zaległych pensjach termin biegnie, dopóki naruszenie trwa.
- Doręczasz pismo osobiście za potwierdzeniem odbioru albo listem poleconym.
Zbierz dowody, zanim złożysz oświadczenie: wyciągi z konta, maile, grafiki, notatki ze spotkań, świadków. Jeśli pracodawca uzna, że nie miałeś racji, może pójść do sądu. Na podstawie art. 61¹ Kodeksu pracy sąd zasądzi mu wtedy od Ciebie odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Przy wątpliwościach zapytaj Państwową Inspekcję Pracy, która udziela bezpłatnych porad prawnych.
Czego nie robić
Najgorsza opcja to po prostu przestać przychodzić do pracy. Nieobecność bez usprawiedliwienia to dla pracodawcy podstawa do zwolnienia dyscyplinarnego z art. 52 Kodeksu pracy. Taki zapis trafia do świadectwa pracy, które pokażesz kolejnemu pracodawcy. Do tego dochodzą kłopoty z zasiłkiem i ryzyko roszczeń o odszkodowanie.
Nie pomoże też zwolnienie lekarskie wzięte tylko po to, żeby przeczekać wypowiedzenie, kiedy w tym czasie zaczynasz pracę gdzie indziej. ZUS może skontrolować L4 i odebrać zasiłek chorobowy, jeśli wykorzystujesz je niezgodnie z celem. Pracując w nowej firmie w czasie trwającego wypowiedzenia, ryzykujesz zarówno utratę świadczenia, jak i konflikt z dotychczasowym pracodawcą.
Podsumowanie
Jeśli chcesz odejść szybko i w zgodzie, zacznij od porozumienia stron i dobrze przygotuj się do rozmowy. Gdy pracodawca nie płaci, łamie przepisy albo praca szkodzi Ci na zdrowie, art. 55 Kodeksu pracy pozwala odejść od razu i dostać odszkodowanie. Warunek to pismo z konkretną przyczyną i dowody w ręku. Porzucenie pracy zostaw na liście rzeczy, których nie robisz.